Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 156
ज्येष्ठ-कनिष्ठ-धर्मः — Duties of Elders and Juniors
Anuśāsana-parva 108
Devanagari script
एतद् यशस्यमायुष्य॑ स्वर्ग्य स्वस्त्ययनं महत् | अनुकम्प्य सर्ववर्णान् ब्रह्मणा समुदाह्॒तम्
Translation
पूर्वकाल में ब्रह्माजी ने सब वर्णों के लोगों पर दया करके सदाचार-धर्म का यह उपदेश दिया था। यह यश, आयु और स्वर्ग की प्राप्ति कराने वाला तथा कल्याण का महान आधार है।
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
यशस्यम्bringing fame
यशस्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootयशस्य
FormNeuter, Nominative, Singular
आयुष्यम्promoting long life
आयुष्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootआयुष्य
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वर्ग्यम्leading to heaven
स्वर्ग्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वर्ग्य
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वस्त्ययनम्path/means to welfare
स्वस्त्ययनम्:
Karta
TypeNoun
Rootस्वस्त्ययन
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
अनुकम्प्यhaving compassion (on)
अनुकम्प्य:
TypeVerb
Rootअनुकम्प्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund), having shown compassion / having compassionately considered
सर्ववर्णान्all the varnas/classes
सर्ववर्णान्:
Karma
TypeNoun
Rootसर्ववर्ण
FormMasculine, Accusative, Plural
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
समुदाहृतम्was proclaimed/uttered
समुदाहृतम्:
TypeVerb
Rootसम्-उद्-आ-हृ
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)
पूर्वकालेin former times
पूर्वकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपूर्वकाल
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes