Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Śakuntalā-Janma-Nāmakaraṇa (Birth and Naming of Śakuntalā) | शकुन्तला-जन्म-नामकरणम्

कामस्य तु रतिर्भार्या शमस्य प्राप्तिरड्नना | नन्दा तु भार्या हर्षस्थ यासु लोका: प्रतिछ्तिता:,कामकी पत्नीका नाम रति है। शमकी भार्या प्राप्ति है। हर्षकी पत्नी नन्‍्दा है। इन्हींमें सम्पूर्ण लोक प्रतिष्ठित हैं

vaiśampāyana uvāca | kāmasya tu ratir bhāryā śamasya prāptir aṅganā | nandā tu bhāryā harṣasya yāsu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ ||

वैशम्पायन बोले—काम की पत्नी रति है, शम की भार्या प्राप्ति है, और हर्ष की पत्नी नन्दा है। इन्हीं पर समस्त लोक प्रतिष्ठित माने गए हैं।

कामस्यof Kāma (desire-god / desire)
कामस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Genitive, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रतिःRati (love/pleasure; name of a goddess)
रतिः:
Karta
TypeNoun
Rootरति
FormFeminine, Nominative, Singular
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
शमस्यof Śama (tranquillity/personified Śama)
शमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Genitive, Singular
प्राप्तिःPrāpti (attainment; name of a goddess)
प्राप्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्राप्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
अङ्गनाlady/woman
अङ्गना:
Karta
TypeNoun
Rootअङ्गना
FormFeminine, Nominative, Singular
नन्दाNandā (name of a goddess)
नन्दा:
Karta
TypeNoun
Rootनन्दा
FormFeminine, Nominative, Singular
तुand/but/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भार्याwife
भार्या:
Karta
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Nominative, Singular
हर्षस्यof Harṣa (joy/personified Harṣa)
हर्षस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Genitive, Singular
यासुin whom/among whom
यासु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Locative, Plural
लोकाःworlds/people
लोकाः:
Karta
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रतिष्ठिताःestablished/founded
प्रतिष्ठिताः:
TypeAdjective
Rootप्रतिष्ठित
FormMasculine, Nominative, Plural

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kāma
R
Rati
Ś
Śama
P
Prāpti
H
Harṣa
N
Nandā
L
Lokāḥ (the worlds)