Shloka 92
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
Devanagari script
भ्रातृव्या बलिनो यस्मात् पाण्डुपुत्रा नराधिप । पश्चात्तापो यथा न स्यात् तथा नीतिर्विधीयताम्,राजन! आपके भतीजे पाण्डव बहुत बलवान् हैं; अतः ऐसी नीति काममें लाइये, जिससे आगे चलकर आपको पछताना न पड़े
Transliteration
bhrātṛvyā balino yasmāt pāṇḍuputrā narādhipa | paścāttāpo yathā na syāt tathā nītir vidhīyatām, rājan ||
Translation
हे राजन्! पाण्डु-पुत्र आपके शक्तिशाली प्रतिद्वन्द्वी हैं; इसलिए ऐसी नीति अपनाइये कि आगे चलकर आपको पछताना न पड़े।
Word by Word
भ्रातृव्याbrothers' sons / nephews (rivals/kinsmen)
भ्रातृव्या:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृव्य
FormMasculine, Nominative, Plural
बलिनःstrong, powerful
बलिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
यस्मात्because (from which reason)
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
पाण्डुपुत्राःsons of Pाण्डु (the Pāṇḍavas)
पाण्डुपुत्राः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
Sampradana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
पश्चात्तापःregret, repentance
पश्चात्तापः:
Karta
TypeNoun
Rootपश्चात्ताप
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाso that / in such a way that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
स्यात्may be / should occur
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
नीतिःpolicy, strategy
नीतिः:
Karta
TypeNoun
Rootनीति
FormFeminine, Nominative, Singular
विधीयताम्let it be arranged/ordained; should be done
विधीयताम्:
TypeVerb
Rootवि-धा
FormImperative (Lot), 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
कणिक उवाच
Characters & Entities
K
KaṇikaP
Pāṇḍuputrāḥ (Pāṇḍavas)N
narādhipa/rājan (the king addressed, i.e., Dhṛtarāṣṭra in context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes