Shloka 6

Cāturmāsya Observances—Commencement, Austerities, and Fruits

मद्यमांससुरात्यगी वेदविद्धरिपूजनात् / तैलवर्जि विष्णुलोकं विष्णुभाक्कृच्छ्रपादकृत्

madyamāṃsasurātyagī vedaviddharipūjanāt / tailavarji viṣṇulokaṃ viṣṇubhākkṛcchrapādakṛt

जो मद्य, मांस और सुरा का त्याग करता है, वेद को जानता है और हरि की पूजा करता है, तथा तैल का परित्याग करता है—वह विष्णुलोक को प्राप्त होता है; विष्णु-कृपा का पात्र बनकर कृच्छ्र-व्रत का फल पाता है।

मद्यliquor
मद्य:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
मांसmeat
मांस:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
सुराintoxicating drink
सुरा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (समासाङ्ग)
त्यागीone who abstains (from liquor, meat, and surā)
त्यागी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्यागिन् (प्रातिपदिक; √त्यज् (धातु) + णिनि-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुवस्तुत्यागविशेषणम्; समासः: मद्य-मांस-सुरा-त्यागी (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः, ‘एतानि त्यजति’ इति)
वेदवित्knower of the Veda
वेदवित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवेदविद् (प्रातिपदिक; वेद (प्रातिपदिक) + √विद् (धातु) → विद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: वेद-विद् (‘वेदं वेत्ति’)
हरिof Hari (Vishnu)
हरि:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (समासाङ्ग)
पूजनात्from (the act of) worship of Hari
पूजनात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootपूजन (प्रातिपदिक; √पूज् (धातु) + ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः: हरि-पूजनात् (‘हरिपूजनस्य कारणात्/ततः’)
तैलoil
तैल:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतैल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
वर्जिone who avoids oil
वर्जि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवर्जिन् (प्रातिपदिक; √वृज्/√वर्ज् (धातु) + णिनि-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: तैल-वर्जि (‘तैलं वर्जयति’)
विष्णुलोकम्Vishnu’s world
विष्णुलोकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः: विष्णु-लोकम् (‘विष्णोः लोकः’)
विष्णुभाक्devoted to Vishnu / a sharer in Vishnu (attains Vishnu)
विष्णुभाक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + √भज् (धातु) → भाक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: विष्णु-भाक् (‘विष्णुं भजते/विष्णोः भागी’)
कृच्छ्रthe Kṛcchra penance
कृच्छ्र:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
पादa quarter/part
पाद:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग; ‘पाद’ = quarter/part)
कृत्one who has performed the Kṛcchra (in parts/quarters)
कृत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय) → कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (भूतकर्मणि/कर्तरि प्रयोगः); समासः: कृच्छ्र-पाद-कृत् (‘कृच्छ्रस्य पादं कृतवान्/आचरितवान्’)

Lord Viṣṇu (in instruction to Garuḍa/Vinatā-putra)

Concept: Tyāga of intoxicants and meat, Veda-vidyā, Hari-pūjā, and specific restraint (oil-abstinence) yield Viṣṇu’s world and the merit of Kṛcchra.

Vedantic Theme: Sattva-śuddhi as a support for bhakti and higher gati; karma (vrata/niyama) as an auxiliary to grace (prasāda).

Application: Adopt abstinence from intoxicants and harmful indulgences; maintain daily Hari-worship and scriptural study; observe periodic austerities (e.g., Kṛcchra-like discipline) under guidance.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: divine abode

Related Themes: Garuda Purana: vrata/prāyaścitta sections describing Kṛcchra, Prājāpatya, Cāndrāyaṇa, Parāka and their gati-phala; Garuda Purana: Viṣṇu-bhakti and nāma-smaraṇa passages promising Viṣṇuloka

V
Viṣṇu
H
Hari

FAQs

This verse links abstaining from intoxicants and meat with purity and dharmic discipline, presenting it as a direct cause for higher spiritual merit and eligibility for attaining Viṣṇu’s abode.

It presents a practical dharmic pathway—self-restraint, Vedic grounding, and devotion to Hari—by which one accrues merit that leads to Viṣṇuloka rather than lower post-death destinations.

Adopt disciplined living: reduce or avoid intoxicants and harmful foods, cultivate regular worship/remembering of Viṣṇu, and practice periodic austerities (simple fasts or restraint) aligned with health and dharma.