Shloka 29
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
इति शप्त्वा विनीतेन तेन संपूजितो ऽपि सः / तूष्णीमेव ययौ ब्रह्मन्भाविकार्यमनुस्मरन्
Transliteration
iti śaptvā vinītena tena saṃpūjito 'pi saḥ / tūṣṇīmeva yayau brahmanbhāvikāryamanusmaran
Translation
इस प्रकार शाप देकर, उस विनीत द्वारा पूजित होने पर भी वह (ऋषि) हे ब्रह्मन्, होने वाले कार्य को स्मरण करता हुआ मौन ही चला गया।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
शप्त्वाhaving cursed
शप्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), ‘having cursed’
विनीतेनby the humble (one)
विनीतेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनीत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √नी with वि)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; तेन इति विशेषणम् (‘by the humble one’)
तेनby him
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कर्तृ/करण-भावे
सम्-पूजितःhonored/worshipped
सम्-पूजितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त) with उपसर्ग सम्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपवादार्थ
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
एवonly/indeed
एव:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
भावि-कार्यंthe future event/what was to happen
भावि-कार्यं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभाविन् (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘future’ + ‘act/event’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन
अनुस्मरन्remembering
अनुस्मरन्:
Karta (कर्ता) (participial)
TypeVerb
Rootअनु + स्मृ (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सः इति विशेषणम्