Shloka 52
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
स सर्वैर्मुच्यते पापैः पुण्यं च महदाप्नुयात् / यश्चेदं श्रावयेद्विद्वान्सदा पर्वणि पर्वणि
Transliteration
sa sarvairmucyate pāpaiḥ puṇyaṃ ca mahadāpnuyāt / yaścedaṃ śrāvayedvidvānsadā parvaṇi parvaṇi
Translation
वह समस्त पापों से मुक्त हो जाता है और महान् पुण्य प्राप्त करता है; और जो विद्वान् इसे सदा पर्व-पर्व पर सुनाए,
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
सर्वैःall
सर्वैः:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental, Plural) — पापैः इत्यस्य विशेषणम्
मुच्यतेis freed
मुच्यते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); कर्मणि प्रयोग (passive sense)
पापैःfrom sins
पापैः:
अपादान (Source/अपादान; from sins)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Instrumental, Plural)
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
महत्great
महत्:
विशेषण (qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular) — पुण्यम् इत्यस्य विशेषणम्
आप्नुयात्should obtain
आप्नुयात्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular)
यःwho
यः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
इदम्this (text)
इदम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
श्रावयेत्should cause to be heard, should recite to others
श्रावयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) णिच् (causative) → श्रावय (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd person singular); णिजन्त (causative)
विद्वान्a learned man
विद्वान्:
कर्ता (Subject/कर्ता; apposition to यः)
TypeNoun
Rootविद्वस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
पर्वणिon a festival/holy day
पर्वणि:
अधिकरण (Location/अधिकरण; time-locus)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
पर्वणिon each and every festival day
पर्वणि:
अधिकरण (Location/अधिकरण; time-locus)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular); पुनरुक्ति (repetition for emphasis)