Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Mantrarāja-sādhana Prakāra & Tripurā/Lalitā–Kāmākṣī Tattva

Lalitopākhyāna Context

सहस्रशीर्षा भोगीन्द्रो धरित्रीं तु यदाज्ञया / धत्ते सर्वजनाधारां तस्यैदृ

sahasraśīrṣā bhogīndro dharitrīṃ tu yadājñayā / dhatte sarvajanādhārāṃ tasyaidṛ

जिनकी आज्ञा से सहस्रशीर्ष शेषनाग समस्त जनों का आधार बनी पृथ्वी को धारण करता है, उस देवी को मैं प्रणाम करता हूँ।

sahasra-śīrṣāhaving a thousand heads
sahasra-śīrṣā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + śīrṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; बहुव्रीहि (सहस्रं शीरषाणि यस्य)
bhogīndraḥthe lord of serpents (Śeṣa)
bhogīndraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhogin (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; तत्पुरुष (भोगिनाम् इन्द्रः)
dharitrīmthe Earth
dharitrīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharitrī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
tuindeed/but
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात), contrast/emphasis
yatby which
yat:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; relative pronoun agreeing with आज्ञया
ājñayāby (her) command
ājñayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootājñā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
dhattesupports/holds
dhatte:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdhā (धातु)
FormLaṭ-lakāra (Present/वर्तमान), Ātmanepada, 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular
sarva-jana-ādhārāmsupport of all beings
sarva-jana-ādhārām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + jana (प्रातिपदिक) + ādhāra (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; बहुपद-तत्पुरुष used adjectivally (सर्वजनानाम् आधाराम्)
tasyaito her
tasyai:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Dative (4th/चतुर्थी), Singular
idṛ(refrain fragment)
idṛ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootidṛ (अव्यय/पाठभ्रंश-सम्भाव्य)
FormText appears truncated/corrupt; likely part of refrain (e.g., इदृशि/इदृशी/इदृक्)