Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 28
श्रीनगर-त्रिपुरा-सप्तकक्षा-पालकदेवताप्रकाशनम्
Revelation of the Guardian Deities of Śrīnagara-Tripurā’s Seven Enclosures
Devanagari script
महाराज्ञीमन्त्रजापैर्विधूताशेष कल्मषाः / नृत्यन्तश्चैव गायन्तो वर्तन्ते कुंभसंभव
Transliteration
mahārājñīmantrajāpairvidhūtāśeṣa kalmaṣāḥ / nṛtyantaścaiva gāyanto vartante kuṃbhasaṃbhava
Translation
हे कुम्भसम्भव! महाराज्ञी के मन्त्र-जप से उनके समस्त कल्मष धुल गए; वे नाचते और गाते हुए विहार करते थे।
Word by Word
महा-राज्ञी-मन्त्र-जापैःby the mantra-recitations of the great queen
महा-राज्ञी-मन्त्र-जापैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमहा (अव्यय/प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + जाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (महाराज्ञ्याः मन्त्राणां जापैः = ‘by the recitations of the great queen’s mantras’)
विधूत-अशेष-कल्मषाःwith all impurities removed
विधूत-अशेष-कल्मषाः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootविधूत (कृदन्त, √धू धातु + वि) + अशेष (प्रातिपदिक) + कल्मष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (विधूताः अशेषाः कल्मषाः येषाम्/येषां ते = ‘with all sins shaken off’; adjectival to implied beings)
नृत्यन्तःdancing
नृत्यन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Root√नृत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एवindeed, just
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/indeed)
गायन्तःsinging
गायन्तः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Root√गै (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
वर्तन्तेthey remain/continue, they go about
वर्तन्ते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपदम्
कुंभ-संभवO pot-born one (Agastya)
कुंभ-संभव:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootकुंभ (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुंभात् संभवः = ‘born from a pot’; epithet of Agastya)