Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 88
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला / न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः
Transliteration
punaḥ punastapyamānā punareva ca vihvalā / na jagāma rujāśānti manmathāgnermahīyasaḥ
Translation
बार-बार तपती और फिर-फिर व्याकुल होती हुई, महान कामाग्नि की पीड़ा से उसे तनिक भी शान्ति न मिली।
Word by Word
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरावृत्तिवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of repetition)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; पुनरावृत्तिवाचक-क्रियाविशेषणम्
तप्यमानाbeing tormented/burning
तप्यमाना:
कर्तृविशेषणम् (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि शानच्-प्रत्ययः (present passive participle), स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम्
एवindeed
एव:
निपातः (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधारणार्थक-निपातः (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
विह्वलाdistressed, agitated
विह्वला:
कर्तृविशेषणम् (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootविह्वल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तृविशेषणम्
नnot
न:
निषेधः (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
जगामattained, went to
जगाम:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
रुजा-शान्तिम्relief from pain
रुजा-शान्तिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुजा (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्; ‘रुजायाः शान्तिः’
मन्मथ-अग्नेःof the fire of Love-god (Kāma)
मन्मथ-अग्नेः:
सम्बन्धः (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमन्मथ (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), एकवचनम्
महीयसःof the greater/more intense
महीयसः:
सम्बन्धः (Genitive qualifier/षष्ठी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहीयस् (प्रातिपदिक; ‘महान्’ इत्यस्य तुलनात्मक/Comparative)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘मन्मथाग्नेः’ इति