Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 79
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् / तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः
Transliteration
tadālokanato 'dūramanaṅgārtimavardhayat / tāmālikhya hriyā namrāṃ vīkṣamāṇāṃ kaṭākṣataḥ
Translation
उस चित्र को देखते ही कामदेव की पीड़ा और बढ़ गई; और उसने लज्जा से झुकी हुई, कटाक्ष से निहारती हुई उसी को अंकित किया।
Word by Word
तत्-आलोकनतःfrom/owing to the sight of that
तत्-आलोकनतः:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम) + आलोकन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/अपादान (from/owing to seeing that)
अदूरम्not far / nearby
अदूरम्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
अनङ्ग-आर्तिम्the pain of Kāma (love’s torment)
अनङ्ग-आर्तिम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअनङ्ग + आर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
अवर्धयत्he increased
अवर्धयत्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; सकर्मक
ताम्her/that (female)
ताम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
आलिख्यhaving drawn
आलिख्य:
क्रियाविशेषण (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-लिख् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; “having drawn/depicted”
ह्रियाwith bashfulness
ह्रिया:
करण (Karaṇa/करण)
TypeNoun
Rootह्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/सहभाव (with/by modesty)
नम्राम्bowed down/modest
नम्राम्:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootनम्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘ताम्’ विशेषण
वीक्षमाणाम्looking
वीक्षमाणाम्:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formशानच् (present middle participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ताम्’ विशेषण; “looking”
कटाक्षतःfrom a sidelong glance
कटाक्षतः:
हेतु (Hetu/हेतु)
TypeNoun
Rootकटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान/हेतु (from/by a sidelong glance)