Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 106
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः / देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः
Transliteration
itthaṃ saṃmohitāśeṣaviśvacakro manobhavaḥ / devakāryaṃ susampādya jagāma śrīpuraṃ punaḥ
Translation
इस प्रकार समस्त विश्वचक्र को मोहित करने वाले मनोभव ने देवताओं का कार्य भली-भाँति सिद्ध करके फिर श्रीपुर को प्रस्थान किया।
Word by Word
इत्थम्thus, in this manner
इत्थम्:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
संमोहितdeluded, bewildered
संमोहित:
कर्तृविशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्+मुह् (धातु) → संमोहित (कृदन्त, क्त)
Formकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
अशेष-विश्व-चक्रः(he) whose entire world-cycle (was) [affected]
अशेष-विश्व-चक्रः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअशेष (प्रातिपदिक) + विश्व (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘यस्य …’ (possessive)
मनोभवःManobhava (Kāma, the god of love)
मनोभवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमनोभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
देव-कार्यम्the task of the gods
देव-कार्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘देवानां कार्यम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सु-सम्पाद्यhaving well accomplished
सु-सम्पाद्य:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Absolutive)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + सम्+पद् (धातु) → सम्पाद्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त/ल्यप्-अव्ययीभावरूप क्रियाविशेषण (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having done)
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
श्री-पुरम्Śrīpura (the city of Śrī)
श्री-पुरम्:
कर्म (Karma/Goal as object of motion)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + पुर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘श्रियाः पुरम्’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण (Kriyāviśeṣaṇa/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb)