Shloka 108
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
दक्षहस्तकनिष्ठाग्राज्जाताः कामेशयोषितः / महाकाया महोत्साहास्तदस्त्रं समनाशयन्
Transliteration
dakṣahastakaniṣṭhāgrājjātāḥ kāmeśayoṣitaḥ / mahākāyā mahotsāhāstadastraṃ samanāśayan
Translation
दाहिने हाथ की कनिष्ठा के अग्रभाग से उत्पन्न कामेश्वर की दिव्य योषिताएँ—महाकाय और महोत्साही—उस अस्त्र का पूर्णतः नाश करने लगीं।
Word by Word
दक्ष-हस्त-कनिष्ठा-अग्रात्from the tip of the right-hand little finger
दक्ष-हस्त-कनिष्ठा-अग्रात्:
अपादान (Apadāna/Source)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + कनिष्ठा (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अग्र-शब्दप्रधान), पञ्चमी, एकवचन; तत्पुरुषसमासः—‘दक्षहस्तस्य कनिष्ठायाः अग्रात्’
जाताःborn; arisen
जाताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘born/arisen’
कामेश-योषितःthe women/consorts of Kāmeśa
कामेश-योषितः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकामेश (प्रातिपदिक) + योषित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘कामेशस्य योषितः’ (women/consorts of Kāmeśa)
महा-कायाःhuge-bodied
महा-कायाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + काय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—‘महान् कायः यासां ताः’ विशेषणम् (qualifying योषितः)
महा-उत्साहाःof great zeal
महा-उत्साहाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + उत्साह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः—‘महान् उत्साहः यासां ताः’ विशेषणम्
तत्-अस्त्रम्that weapon
तत्-अस्त्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषार्थः—‘तस्य अस्त्रम्’
समनाशयन्destroyed completely
समनाशयन्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसम् + नश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपदम्