Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 58
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
उत्कर्णाः क्रोध सम्पर्काद्धूनिताशेषलोमकाः / उत्फुल्ला नकुला व्यात्तवदना व्यदशन्नहीन्
Transliteration
utkarṇāḥ krodha samparkāddhūnitāśeṣalomakāḥ / utphullā nakulā vyāttavadanā vyadaśannahīn
Translation
क्रोध के आवेश से उनके कान खड़े हो गए, सारे रोएँ फड़क उठे; वे फूले हुए, मुँह फैलाए नकुल सर्पों को काटने लगे।
Word by Word
उत्कर्णाःwith ears pricked up
उत्कर्णाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्कर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (नकुलाः) — ‘with raised ears’
क्रोध-सम्पर्कात्from contact with anger
क्रोध-सम्पर्कात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + सम्पर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; तत्पुरुषः (क्रोधस्य सम्पर्कः)
धूनित-अशेष-लोमकाःwhose every hair was bristling/shaken
धूनित-अशेष-लोमकाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूनित (कृदन्त, क्त; √धू) + अशेष (प्रातिपदिक) + लोमक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘धूनितानि अशेषाणि लोमानि येषाम्’
उत्फुल्लाःinflamed/excited
उत्फुल्लाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्फुल्ल (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (नकुलाः) — ‘swollen/expanded, excited’
नकुलाःmongooses
नकुलाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनकुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
व्यात्त-वदनाःwith gaping mouths
व्यात्त-वदनाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यात्त (कृदन्त, क्त; √यम्) + वदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘व्यात्तं वदनं येषाम्’
व्यदशन्they bit
व्यदशन्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√दंश् (धातु) उपसर्ग-वि → व्यदशन्
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
अहीन्snakes
अहीन्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन