Brahmanda Purana — Upodghata Pada, Shloka 17
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तैः समुत्पतिता दुष्टा सर्पिणी रमशांबरी / धूम्रवर्णा च धूम्रोष्ठी धूम्रवर्मपयोधरा
Transliteration
taiḥ samutpatitā duṣṭā sarpiṇī ramaśāṃbarī / dhūmravarṇā ca dhūmroṣṭhī dhūmravarmapayodharā
Translation
उनके द्वारा उठाई गई वह दुष्टा सर्पिणी रमशाम्बरी—धूम्रवर्ण, धूम्र-ओष्ठ और धूम्र-कवच-स्तनवाली थी।
Word by Word
तैःby them
तैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (instrumental), बहुवचनम्; ‘by them’
समुत्पतिताarisen
समुत्पतिता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+उद्√पत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘having sprung up/risen’
दुष्टाwicked
दुष्टा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from √दुष्)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; adjective to ‘सर्पिणी’
सर्पिणीSarpiṇī (a serpent-form)
सर्पिणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्पिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
रम-शाम्बरीRama-Śāmbarī (epithet/name)
रम-शाम्बरी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम (प्रातिपदिक) + शाम्बरी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (name/epithet); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; adjective/epithet of ‘सर्पिणी’
धूम्र-वर्णाsmoke-colored
धूम्र-वर्णा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (‘धूम्रः वर्णः यस्याः’); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
धूम्र-ओष्ठीsmoke-lipped
धूम्र-ओष्ठी:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + ओष्ठी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (‘धूम्रौ ओष्ठौ यस्याः’); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
धूम्र-वर्म-पयोधराhaving smoke-colored, armour-like breasts
धूम्र-वर्म-पयोधरा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + वर्म (प्रातिपदिक) + पयोधर (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषः (वर्म-विशिष्टाः पयोधराः; ‘armour-like/breastplate-like breasts’ with smoky hue); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्