Shloka 45
Śūnyaka-nagara Utpāta-varṇanam (Portents in the City of Śūnyaka) — Lalitāyāḥ Yātrā-śravaṇāt Bhaṇḍāsura-purālaye Kṣobhaḥ
Devanagari script
देव त्वदीय शुद्धान्तर्वर्तिनीनां मृगीदृशाम् / चिरेण चेटिकाभावं सा दुष्टा संश्रयिष्यति
Transliteration
deva tvadīya śuddhāntarvartinīnāṃ mṛgīdṛśām / cireṇa ceṭikābhāvaṃ sā duṣṭā saṃśrayiṣyati
Translation
हे देव! आपके अन्तःपुर में रहने वाली मृगनयनी स्त्रियों के बीच वह दुष्टा बहुत शीघ्र दासी का भाव धारण करेगी।
Word by Word
देवO lord
देव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
त्वदीयyour
त्वदीय:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootत्वदीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-सम्बन्धार्थक विशेषण; here agreeing with ‘शुद्धान्तर्वर्तिनीनाम्’ (gen. pl.) as possessive adjective
शुद्धान्तःinner palace/seraglio
शुद्धान्तः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशुद्धान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (in compound-base relation)
वर्तिनीनाम्of the resident women
वर्तिनीनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्तिनी (प्रातिपदिक; from √वृत् ‘to exist/abide’)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; ‘of the women residing’
मृगी-दृशाम्of the doe-eyed (women)
मृगी-दृशाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक) + दृश् (प्रातिपदिक ‘eye/look’)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; बहुव्रीहि: ‘मृगीव दृशौ यस्याः’ = doe-eyed women
चिरेणafter a long time
चिरेण:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव/तृतीया-प्रयोगे अव्ययवत्; instrumental used adverbially: ‘after a long time/slowly’
चेटिका-भावम्the condition of being a maid
चेटिका-भावम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचेटिका (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष: ‘चेटिकायाः भावः’ = state of being a maidservant
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दुष्टाwicked
दुष्टा:
Karta-विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक; past participial base)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण
संश्रयिष्यतिwill take refuge/submit to
संश्रयिष्यति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√श्रि (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद