Shloka 87
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
वीतरागा जितक्रोधा निर्मोहाः सत्यवादिनः / शान्ताः प्रणिहितात्मानो दयावन्तो जितेन्द्रियाः
Transliteration
vītarāgā jitakrodhā nirmohāḥ satyavādinaḥ / śāntāḥ praṇihitātmāno dayāvanto jitendriyāḥ
Translation
वे रागरहित, क्रोधजयी, मोहशून्य, सत्यवादी; शान्त, संयतचित्त, दयालु और जितेन्द्रिय होते हैं।
Word by Word
vīta-rāgāḥfree from attachment
vīta-rāgāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvīta (वि-इ/वा-धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + rāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; तत्पुरुषः ‘विगतः रागः येषाम्/वितरागः’ used as adjective
jita-krodhāḥhaving conquered anger
jita-krodhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjita (जि-धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + krodha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; तत्पुरुषः ‘जितः क्रोधः येषाम्’
nirmohāḥfree from delusion
nirmohāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnirmoha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
satya-vādinaḥtruth-speakers
satya-vādinaḥ:
Viśeṣya/Karta (विशेष्य/कर्ता)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक) + vādin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; उपपद-तत्पुरुषः ‘सत्यं वदन्ति’
śāntāḥpeaceful
śāntāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśānta (शम्-धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; past participle used adjectivally
praṇihita-ātmānaḥself-composed, with controlled mind
praṇihita-ātmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpraṇihita (pra-ni-dhā धातु, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; तत्पुरुषः ‘प्रणिहितः आत्मा येषाम्’ (self controlled/collected)
dayā-vantaḥcompassionate
dayā-vantaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdayā (प्रातिपदिक) + -vant (तद्धित-प्रत्यय)
FormMasculine, Nominative, Plural; possessive adjective (मतुप्/वन्त)
jita-indriyāḥsense-controlled
jita-indriyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjita (जि-धातु, क्त) + indriya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural; तत्पुरुषः ‘जितानि इन्द्रियाणि येषाम्’