Shloka 77
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ब्रह्मकायमवर्त्तन्त पुन रावृत्तिदुर्लभम् / लोकं तं समनुप्राप्य सर्वे ते भावनामयम्
Transliteration
brahmakāyamavarttanta puna rāvṛttidurlabham / lokaṃ taṃ samanuprāpya sarve te bhāvanāmayam
Translation
वे ब्रह्मकाय को प्राप्त हुए, जहाँ से पुनरावृत्ति दुर्लभ है; उस लोक को पाकर वे सब भावनारूप (चेतन-भाव से परिपूर्ण) हो गए।
Word by Word
ब्रह्मकायम्the Brahma-body (brahmic form)
ब्रह्मकायम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootब्रह्मकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ब्रह्मणः कायः’
अवर्तन्तthey returned/attained
अवर्तन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+वृत् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; ‘they returned/turned to’
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक क्रियाविशेषण
आवृत्ति-दुर्लभम्hard to return from (rarely returning)
आवृत्ति-दुर्लभम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआवृत्ति (प्रातिपदिक) + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आवृत्तिः यस्मात् दुर्लभा’ (determinative; qualifying ‘लोकम्’/‘ब्रह्मकायम्’ per context)
लोकम्world/realm
लोकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तम्that
तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (demonstrative)
समनुप्राप्यhaving reached
समनुप्राप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+अनु+प्र+आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having fully attained/reached’
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भावना-मयम्consisting of contemplation
भावना-मयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभावना (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘भावनया मयः’ (made of/consisting of contemplation); विशेषणम् (qualifying ‘लोकम्’)