Shloka 74
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
ऊचुः सनत्कुमाराद्याः सिद्धास्ते योगधर्मिणः / एवमेव महाभागाः प्रणवं संप्रविश्य ह
Transliteration
ūcuḥ sanatkumārādyāḥ siddhāste yogadharmiṇaḥ / evameva mahābhāgāḥ praṇavaṃ saṃpraviśya ha
Translation
सनत्कुमार आदि योगधर्मी सिद्धों ने कहा—“हे महाभागो, हम भी इसी प्रकार प्रणव (ॐ) में प्रवेश करते हैं।”
Word by Word
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद
सनत्कुमार-आद्याःSanatkumāra and others
सनत्कुमार-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत्कुमार (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masc), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘आद्य’ = ‘beginning with’ (आदि-शब्देन)
सिद्धाःthe perfected ones
सिद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेष्य-सम्बन्धः (appositional to subject)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
योगधर्मिणःpracticing the discipline of yoga
योगधर्मिणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयोगधर्मिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘योगस्य धर्मः’ इति तत्पुरुष; विशेषणम् (qualifying ‘ते’)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)
एवindeed/just
एव:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
महाभागाःthe greatly fortunate ones
महाभागाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय (‘महान् भागः’/‘greatly fortunate’)
प्रणवम्the praṇava (Oṃ)
प्रणवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
संप्रविश्यhaving entered (into)
संप्रविश्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+विश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having entered/merged into’
हindeed (particle)
ह:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/ख्यात्यर्थक निपात (expletive particle)