Shloka 5
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
तैस्तथाकारिभिर्युक्तैः श्रद्धावद्भिरदर्पितैः / वर्णाश्रमाणान्धर्मेषु श्रौतस्मार्त्तेषु संस्थितैः / विनिवृत्ताधिकारास्ते यावन्मन्वन्तरक्षयः
Transliteration
taistathākāribhiryuktaiḥ śraddhāvadbhiradarpitaiḥ / varṇāśramāṇāndharmeṣu śrautasmārtteṣu saṃsthitaiḥ / vinivṛttādhikārāste yāvanmanvantarakṣayaḥ
Translation
वे वैसे ही आचरण करने वाले, श्रद्धावान और अहंकार-रहित थे। वे वर्णाश्रम के श्रौत-स्मार्त धर्मों में स्थित थे; मन्वंतर के अंत तक उनके अधिकार निवृत्त रहे।
Word by Word
तैःwith those
तैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, तृतीया, बहुवचन
तथाthus, in that manner
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
कारिभिःwith doers/practitioners
कारिभिः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeNoun
Rootकृ (धातु) + णिन्/इन् (कृदन्त-प्रातिपदिक: कारिन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; कर्तृवाचक-नाम (agent noun)
युक्तैःendowed with, joined with
युक्तैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘endowed/connected’
श्रद्धावद्भिःwith faithful (ones)
श्रद्धावद्भिः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootश्रद्धा + वत् (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘श्रद्धा-वत्’ (possessing faith)
अदर्पितैःwith the humble (not proud)
अदर्पितैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootअ- + दर्पित (प्रातिपदिक; PPP from दर्प्/दृप्)
Formनञ्-समासपूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘not arrogant’
वर्णाश्रमाणाम्of the varṇas and āśramas
वर्णाश्रमाणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootवर्ण + आश्रम (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (varṇāśrama = varṇa and āśrama)
धर्मेषुin duties/laws
धर्मेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location-domain)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
श्रौतस्मार्त्तेषुin śrauta and smārta (duties)
श्रौतस्मार्त्तेषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location-domain)
TypeAdjective
Rootश्रौत + स्मार्त (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (धर्मेषु इति सापेक्षे), सप्तमी, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (śrauta and smārta)
संस्थितैःwith those established (therein)
संस्थितैः:
Sahakari (सहकारी/Accompaniment)
TypeAdjective
Rootसम्-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle/क्त), पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘established/steadfast’
विनिवृत्ताधिकाराःwhose jurisdiction/entitlement has ceased
विनिवृत्ताधिकाराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविनि-वृत्त (कृदन्त) + अधिकार (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः: ‘विनिवृत्तः अधिकारः येषाम्’ (those whose authority has ceased)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यावत्until, as long as
यावत्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Temporal limit)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय, अवधी-निर्देशक (limit marker)
मन्वन्तरक्षयःthe end of the Manvantara
मन्वन्तरक्षयः:
Karta (कर्ता/Subject of implied ‘is/occurs’)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर + क्षय (प्रातिपदिक; components)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (manvantara-kṣaya = end of a Manvantara)