Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 27
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
स सह्यमचलश्रेष्ठमवतीर्य भृगूद्वहः / तत्परं सरितां पत्युस्तीरं प्राप महामनाः
Transliteration
sa sahyamacalaśreṣṭhamavatīrya bhṛgūdvahaḥ / tatparaṃ saritāṃ patyustīraṃ prāpa mahāmanāḥ
Translation
भृगुश्रेष्ठ महात्मा सह्य पर्वत से उतरकर, तत्पर होकर, नदियों के स्वामी के तट पर पहुँचा।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सह्यम्Sahya (mountain)
सह्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसह्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पर्वतनाम
अचलश्रेष्ठम्best of mountains
अचलश्रेष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootअचल + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अचलेषु श्रेष्ठः), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘सह्यम्’ विशेषणम्
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव + तॄ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having descended’
भृगूद्वहःchief of the Bhṛgus
भृगूद्वहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु + उद्वह (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भृगूणाम् उद्वहः = leading bearer), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्-परम्the further/next (bank)
तत्-परम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतत् (सर्वनाम) + पर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्मिन् परम्/तत्परम् = ‘beyond that/next to that’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तीरम्’ विशेषणम्
सरिताम्of rivers
सरिताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
पत्युःof the lord
पत्युः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तीरम्bank, shore
तीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रापreached
प्राप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; अर्थः ‘प्राप्तवान्’
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (महान् मनः यस्य सः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ विशेषणम्