Shloka 24
गङ्गानयनम् (Gaṅgānayana) — “The Bringing/Leading of the Gaṅgā”
Devanagari script
तस्मादस्मद्धितार्थाय भवता ग्राह्यमायुधम् / धर्म एव महांस्तेन चरितस्ते भविष्यति
Transliteration
tasmādasmaddhitārthāya bhavatā grāhyamāyudham / dharma eva mahāṃstena caritaste bhaviṣyati
Translation
इसलिए हमारे हित के लिए आप यह आयुध ग्रहण करें; उसी से आपके द्वारा महान् धर्म का आचरण होगा।
Word by Word
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (निपात/सम्बन्धसूचक), अपादानार्थे ‘तस्मात्’ = ‘therefore/from that’
अस्मत्of us
अस्मत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन (plural), सर्वनाम
हितार्थायfor the benefit (purpose)
हितार्थाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (हितस्य अर्थः), पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजनार्थे (dative of purpose)
भवताby you
भवता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; आदरार्थे ‘भवत्’
ग्राह्यम्to be taken, should be accepted
ग्राह्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootग्रह् (धातु) + यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formयत्-कृत्य (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be taken/should be accepted’
आयुधम्weapon
आयुधम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआयुध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एवindeed, only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निपात), अवधारणार्थक (emphatic)
महान्great
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘धर्मः’)
तेनby that/thereby
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/कर्तृ-निर्देशे
चरितःpracticed, performed
चरितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचर् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(धर्मः) practiced’
तेyour, of you
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of you/your’
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Future/लृट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन