Shloka 13
Mṛga–Mṛgī Saṃvāda: Karmakāraṇa and Pūrvajanma-kathana
The Deer and Doe Dialogue on Karma and Past Birth
Devanagari script
चतुर्थो ऽहं प्रिये जातो सूरिरित्यभिविश्रुतः / उपनीय क्रमात्सर्वाञ्छिवदत्तो महायशाः
Transliteration
caturtho 'haṃ priye jāto sūrirityabhiviśrutaḥ / upanīya kramātsarvāñchivadatto mahāyaśāḥ
Translation
चौथा मैं, प्रिय, ‘सूरि’ नाम से प्रसिद्ध होकर जन्मा। महायशस्वी शिवदत्त ने क्रम से हम सबका उपनयन कराया।
Word by Word
चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
प्रियेin/with the beloved (dear one)
प्रिये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन; ‘प्रिये’ = प्रिय-स्थाने/प्रिय-व्यक्तौ (contextual)
जातःborn
जातः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘अहम्’ इत्यस्य विशेषण
सूरिःSūri (name/title)
सूरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन (नाम/उपाधि)
इतिthus/so (called)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-निपात (quotative particle)
अभिविश्रुतःwell-known, renowned
अभिविश्रुतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formउपसर्गपूर्वक-क्त-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सूरिः’/‘अहम्’ इत्यस्य विशेषण
उपनीयhaving initiated/led (to teacher)
उपनीय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउप-नी (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive): ‘having led/initiated’
क्रमात्in order, successively
क्रमात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-अव्यय (ablatival adverb): ‘in due order/gradually’
सर्वान्all (of them)
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), बहुवचन; ‘(शिवदत्तः) उपनीय’ इत्यस्य कर्म
शिवदत्तःŚivadatta (name)
शिवदत्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + दत्त (प्रातिपदिक/क्त)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवेन दत्तः = given by Śiva) — नामरूपेण
महायशाःgreatly renowned
महायशाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (उपसर्ग/पूर्वपद) + यशस् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् यशः यस्य) — ‘शिवदत्तः’ इत्यस्य विशेषण