Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
पावनं ह्युत्तमं प्रोक्तं देवानां पितृभिः सह / येषां दास्यन्ति पिण्डांस्त्रीन्बान्धवा नामगोत्रतः
Transliteration
pāvanaṃ hyuttamaṃ proktaṃ devānāṃ pitṛbhiḥ saha / yeṣāṃ dāsyanti piṇḍāṃstrīnbāndhavā nāmagotrataḥ
Translation
देवताओं के साथ पितरों सहित (यह कर्म) परम पावन कहा गया है। जिनके बन्धु नाम-गोत्र से तीन पिण्ड अर्पित करेंगे।
Word by Word
पावनम्purifying
पावनम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-भावे (उत्तमं इत्यस्य सह)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed)
उत्तमम्best/supreme
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं (पावनम् इत्यस्य)
प्रोक्तम्is declared
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (is said/declared)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
पितृभिःwith the ancestors
पितृभिः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक उपसर्गसदृश/संबन्ध (with)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (of whom)
दास्यन्तिwill give
दास्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पिण्डान्rice-balls (funeral offerings)
पिण्डान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपिण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणं (पिण्डान् इत्यस्य)
बान्धवाःkinsmen/relatives
बान्धवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
नाम-गोत्रतःaccording to name and lineage
नाम-गोत्रतः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + गोत्र (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय/तसिल्)
Formद्वन्द्व-समास (नाम च गोत्रं च) + तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय ‘तः’ (from/according to); क्रियाविशेषण (by name and lineage)