Sutra 27
Devanagari script
कुक्कुटसूकरमर्धं दद्यात्क्षुद्रपशवः षड्भागं गोमहिषाश्वतरखरोष्ट्राश्च दशभागम् ॥ कZ_०५.२.२७ ॥
Transliteration
kukkuṭasūkaram ardhaṃ dadyāt kṣudrapaśavaḥ ṣaḍbhāgaṃ gomahiṣāśvatarakharoṣṭrāś ca daśabhāgam
Translation
मुर्गे और सूअर के लिए आधा देना चाहिए; छोटे पशुओं के लिए छठा भाग; और गाय, भैंस, खच्चर, गधे तथा ऊँट के लिए दसवाँ भाग।
Word by Word
कुक्कुटसूकरम्fowls and pigs
कुक्कुटसूकरम्:
TypeNoun
Rootकुक्कुट; सूकर
Formनपुंसकलिङ्ग, द्विवचन/एकवचन-आकारान्त?; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भतः द्वितीया एकवचन—'कुक्कुटसूकरम्' इति कर्मपदम्)
अर्धम्one half (as the share)
अर्धम्:
TypeNoun
Rootअर्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; परिमाणवाचकं कर्म
दद्यात्should give / should pay
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा (दाने)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; 'should give/should pay'
क्षुद्रपशवःsmall livestock (minor animals)
क्षुद्रपशवः:
TypeNoun
Rootक्षुद्र; पशु
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तृपदम्/विषय-निर्देशः—'क्षुद्राः पशवः'
षड्भागम्one-sixth (share)
षड्भागम्:
TypeNoun
Rootषट्; भाग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'षड्-भागः' (one-sixth) इति परिमाणवाचकं कर्म
गोमहिषाश्वतरखरोष्ट्राःcows, buffaloes, mules, donkeys, and camels
गोमहिषाश्वतरखरोष्ट्राः:
TypeNoun
Rootगो; महिष; अश्वतर; खर; उष्ट्र
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/इतरेतर-द्वन्द्व (सूची-समासः) — 'गवः महिषाः अश्वतराः खराः उष्ट्राः'
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थकः
दशभागम्one-tenth (share)
दशभागम्:
TypeNoun
Rootदश; भाग
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—'दश-भागः' (one-tenth) इति परिमाणवाचकं कर्म
Entities Mentioned
L
livestock ownersP
poultry keepersS
state revenue officersFAQs
A share-based levy calibrated by animal category—likely reflecting differing reproduction rates, market value, and ease of concealment.
It functions as a census/registry mechanism for herds and enables state oversight of food supply, transport animals, and military logistics.