Sutra 9
Devanagari script
दूष्यं महामात्रं वा सत्त्रिप्रोत्साहितो भ्राता दायं याचेत ॥ कZ_०५.१.०९ ॥
Transliteration
dūṣyaṃ mahāmātraṃ vā sattriprotsāhito bhrātā dāyaṃ yāceta
Translation
राज्य-एजेंटों (सत्त्रियों) द्वारा उकसाया गया भाई, दूष्य व्यक्ति या महामात्र से अपना दाय-भाग माँगे।
Word by Word
दूष्यंa culpable/accusable (person)
दूष्यं:
TypeNoun/Adjective
Rootदूष्य
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्मपद); विशेषणरूपेण ‘महामात्रम्’ इत्यस्य
महामात्रंa high officer (mahāmātra)
महामात्रं:
TypeNoun
Rootमहामात्र
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘दूष्यम्’ इत्यनेन विशेषितम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
सत्a worthy/good
सत्:
TypeAdjective
Rootसत्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘भ्राता’ इत्यस्य विशेषणम् (सत् = साधु/सज्जन)
त्रि-प्रोत्साहितःthrice instigated/urged
त्रि-प्रोत्साहितः:
TypeParticiple
Rootप्रोत्साहय् (प्र + उत् + साह् + णिच्)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; भूतकृदन्त (क्त) ‘प्रोत्साहित’ = प्रेरित/उत्साहित; ‘त्रि’ उपसर्गसदृश-पूर्वपदेन ‘त्रिवारम्’ अर्थे
भ्राताa brother
भ्राता:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
दायंinheritance (share)
दायं:
TypeNoun
Rootदाय
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्मपद)
याचेतshould request/claim
याचेत:
TypeVerb
Rootयाच्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘याच्’ धातोः
Entities Mentioned
S
sattrins (agents)B
brother (bhrātā)D
dūṣyaM
mahāmātraFAQs
It manufactures a socially plausible conflict that draws the target into an actionable reaction (threats, violence, bribery, or exposure).