ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥
tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.
उन दोनों (आंतरिक और बाह्य) तथा अन्य कथित पीड़नों से पीड़ित होने पर कोष (राजकोष) इस प्रकार ‘कोशसंग’ (फँसाव/समझौता) में पड़ता है: मुख्य स्थानों पर अटक जाता है, छूट/परिहार से क्षतिग्रस्त होता है, बिखर जाता है (असंग्रहित रह जाता है), मिथ्या-संग्रहित होता है (धोखाधड़ी लेखा), या सामंतों और अटवी-लुटेरों द्वारा हर लिया जाता है। यही कोशसंग का वर्गीकरण है।
Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.
It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.