Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 41

प्रतिरोधकाटविकयोः प्रतिरोधका रात्रिसत्त्रचराः शरीराक्रमिणो नित्याः शतसहस्राहपारिणः प्रधानकोपकाश्च व्यवहिताः प्रत्यन्तरारण्यचराश्चाटविकाः प्रकाशा दृस्याश्चरन्ति एकदेशघातकाश्च इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.४.४१ ॥

pratirodhakāṭavikayoḥ pratirodhakā rātrisattracarāḥ śarīrākramiṇo nityāḥ śatasahasrāhapāriṇaḥ pradhānakopakāś ca vyavahitāḥ; pratyantarāraṇyacarāś cāṭavikāḥ prakāśā dṛśyāś caranti ekadeśaghātakāś ca ity ācāryāḥ.

प्रतिरोधकों और आटविकों के विषय में: प्रतिरोधक रात में घूमने वाले, शरीर पर आक्रमण करने वाले, सदा सक्रिय, लंबे समय तक काम करने में सक्षम, और प्रमुख लोगों का क्रोध भड़काने वाले होते हैं; वे छिपकर/बिखरे रूप में काम करते हैं। आटविक सीमांत के वनों में रहते हैं, खुले और दिखाई देते हुए चलते हैं, और एक समय में किसी एक इलाके पर वार करते हैं—ऐसा आचार्यों का मत है।

प्रतिरोधक-आटविकयोःof the obstructors and the forest-men
प्रतिरोधक-आटविकयोः:
TypeNoun
Rootप्रतिरोधक; आटविक
Formषष्ठी-द्विवचनम् (genitive dual)
प्रतिरोधकाःthe obstructors (highway/route blockers)
प्रतिरोधकाः:
TypeNoun
Rootप्रतिरोधक
Formप्रथमा-बहुवचनम् (nominative plural)
रात्रि-सत्त्र-चराःmoving about at night and in bands (raiding parties)
रात्रि-सत्त्र-चराः:
TypeNoun
Rootरात्रि; सत्त्र; √चर्
Formप्रथमा-बहुवचनम्; चर = agent-noun (चर)
शरीर-आक्रमिणःattackers of persons (bodily assailants)
शरीर-आक्रमिणः:
TypeNoun
Rootशरीर; आ-√क्रम्
Formप्रथमा-बहुवचनम्; आक्रमिन् = agent-noun
नित्याःhabitual/constant
नित्याः:
TypeAdjective
Rootनित्य
Formप्रथमा-बहुवचनम् (agreeing with प्रतिरोधकाः)
शत-सहस्र-अह-पारिणःenduring for hundreds and thousands of days
शत-सहस्र-अह-पारिणः:
TypeNoun
Rootशत; सहस्र; अहन्/अह; √पॄ/√पार् (पारिन्)
Formप्रथमा-बहुवचनम्; पारिन् = one who goes beyond/lasts through
प्रधान-कोपकाःprincipal instigators (chief irritants)
प्रधान-कोपकाः:
TypeNoun
Rootप्रधान; कोपक
Formप्रथमा-बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय (conjunction)
व्यवहिताःseparated/hidden/operating indirectly
व्यवहिताः:
TypeAdjective
Rootवि-अव-√धा/√हित (व्यवहित)
Formप्रथमा-बहुवचनम्
प्रत्यन्तर-अरण्य-चराःroaming in frontier forests
प्रत्यन्तर-अरण्य-चराः:
TypeNoun
Rootप्रत्यन्तर; अरण्य; √चर्
Formप्रथमा-बहुवचनम्; चर = agent-noun
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय
आटविकाःthe forest-men (āṭavikas)
आटविकाः:
TypeNoun
Rootआटविक
Formप्रथमा-बहुवचनम्
प्रकाशाःopen/manifest
प्रकाशाः:
TypeAdjective
Rootप्रकाश
Formप्रथमा-बहुवचनम् (agreeing with आटविकाः)
दृश्याःvisible
दृश्याः:
TypeAdjective
Rootदृश्य
Formप्रथमा-बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय
चरन्तिthey move about/operate
चरन्ति:
TypeVerb
Root√चर्
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
एक-देश-घातकाःattackers confined to one area
एक-देश-घातकाः:
TypeNoun
Rootएक; देश; घातक
Formप्रथमा-बहुवचनम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चय
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/इत्यर्थक (quotative)
आचार्याःthe teachers (authorities)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formप्रथमा-बहुवचनम्
P
pratirodhaka
Ā
āṭavika
P
pratyanta (frontier)
A
araṇya (forest)
P
pradhāna (leading officials/notables)

FAQs

Pratirodhakas are covert, night-operating, persistent assailants who create elite/official backlash; āṭavikas are frontier-forest groups who move openly and strike limited localities.

It guides differentiated policing: covert surveillance and protection of officials for pratirodhakas; frontier patrols, forest control, and local defense for āṭavikas.