Sutra 56
Devanagari script
स्त्रीषु हि बालिश्यमनेकविधं निशान्तप्रणिधौ व्याख्यातम् ॥ कZ_०८.३.५६ ॥
Transliteration
strīṣu hi bāliśyam aneka-vidhaṃ niśānta-praṇidhau vyākhyātam
Translation
क्योंकि स्त्रियों के विषय में अनेक प्रकार की मूर्खता ‘रात्रि-प्रणिधि’ (रात में गुप्त निगरानी/निरीक्षण) के प्रकरण में बताई गई है।
Word by Word
स्त्रीषुamong women; in the case of women
स्त्रीषु:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्री-शब्दः; स्त्रीलिङ्ग; बहुवचन; सप्तमी (अधिकरणे)
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; अव्ययम्; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-प्रयोगः
बालिश्यम्foolishness; lack of discernment
बालिश्यम्:
TypeNoun
Rootबालिश्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (सन्दर्भानुसारं कर्म/विषय-रूपेण)
अनेकविधम्of many kinds; manifold
अनेकविधम्:
TypeAdjective
Rootअनेकविध
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; बालिश्यम् इति पदं विशेषयति; समासः: अनेक + विध
निशान्तप्रणिधौin the section/topic of ‘night-time espionage/secret agents’ (night-watch/secret surveillance)
निशान्तप्रणिधौ:
TypeNoun
Rootनिशान्तप्रणिधि
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (ग्रन्थ-शीर्षक/विषय-नामरूपेण); एकवचन; सप्तमी (अधिकरणे/विषये); समासः: निशान्त + प्रणिधि
व्याख्यातम्has been explained; has been set forth
व्याख्यातम्:
TypeVerb (PPP)
Rootवि-आ-ख्या
Formकृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्मणि प्रयोगः—‘(एतत्) व्याख्यातम्’ = ‘has been explained’
Entities Mentioned
S
spies/surveillants (implied)K
king (implied)FAQs
It links sexual/romantic vulnerability to intelligence practice: the palace must monitor nocturnal access and influence channels to prevent manipulation of the ruler.