Sutra 38
Devanagari script
कामजस्तु मृगया द्यूतं स्त्रियः पानमिति चतुर्वर्गः ॥ कZ_०८.३.३८ ॥
Transliteration
kāmajas tu mṛgayā dyūtaṃ striyaḥ pānam iti caturvargaḥ
Translation
परंतु काम से उत्पन्न दोष चार हैं—शिकार, जुआ, स्त्रियाँ (काम-भोग), और मद्यपान।
Word by Word
कामजःborn of desire; arising from lust (a class of vices)
कामजः:
TypeNoun (adjectival)
Rootकाम
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘कामात् जायते’ इति अर्थे ‘कामज’ (कर्मधारयवत्/उपपद-समासार्थः), यहाँ विशेषणरूपेण (दोष/वर्ग)
तुbut; indeed
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formअव्यय; विरोध/विशेष-प्रदर्शनार्थक
मृगयाhunting (as a vice/addiction)
मृगया:
TypeNoun
Rootमृगया
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
द्यूतम्gambling; playing at dice
द्यूतम्:
TypeNoun
Rootद्यूत
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
स्त्रियःwomen (i.e., addiction to women)
स्त्रियः:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन
पानम्drinking (esp. intoxicating drink)
पानम्:
TypeNoun (action noun)
Rootपा (पिबति)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; धातु-निर्मित भाववाचक (पान)
इतिthus; namely
इति:
TypeQuotative/Particle
Rootइति
Formअव्यय; समाहार/उद्धरण-समाप्त्यर्थक
चतुर्वर्गःa set of four; fourfold group
चतुर्वर्गः:
TypeNoun
Rootचतुर् + वर्ग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘चत्वारो वर्गा यस्य/यत्र’ इति—चार-प्रकार-समूहः
FAQs
To identify predictable sources of revenue loss, blackmail vulnerability, and decision fatigue in rulers and officials.