Sutra 5
Devanagari script
जीवन्तीश्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिरक्षीवे जातस्याश्वत्थस्य प्रतानेन गुप्तं सर्पा विषाणि वा न प्रभवन्ति ॥ कZ_०१.२०.०५ ॥
Transliteration
jīvantīśvetāmuṣkakapuṣpavandākābhir akṣīve jātasyāśvatthasya pratānena guptaṃ sarpā viṣāṇi vā na prabhavanti
Translation
‘अक्षीव’ स्थान में उगे अश्वत्थ (पीपल) के फैलते हुए शाखा-विस्तार से, और जीवन्ती, श्वेतामुष्क, कपुष्प तथा वन्दाका के साथ सुरक्षित होने पर, वहाँ साँप और विष प्रभाव नहीं करते।
Word by Word
जीवन्तीliving, alive
जीवन्ती:
TypeParticiple (Adjective)
Root√जीव्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘जीवन्त्’ → ‘जीवन्ती’ (f.)
श्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिःwith (the plants) śvetāmuṣka, kapuṣpa, and vandākā
श्वेतामुष्ककपुष्पवन्दाकाभिः:
TypeNoun
Rootश्वेतामुष्क; कपुष्प; वन्दाका
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; ‘...-आभिः’ instrumental plural; समासे—(श्वेतामुष्क + कपुष्प + वन्दाका) इति समाहार/सूची-समासः
अभिरक्षीवेyou should protect/guard (it)
अभिरक्षीवे:
TypeVerb
Rootअभि-√रक्ष्
Formलोट् (आज्ञार्थे); मध्यमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; धातु: रक्ष्; उपसर्ग: अभि; रूपम्: अभिरक्षीथाः/अभिरक्षीः इत्यादि-परम्परायां ‘अभिरक्षीवे’ (आत्मनेपद-आज्ञा)
जातस्यof the born/produced (tree)
जातस्य:
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘जात’ = born/produced; here qualifying ‘अश्वत्थस्य’
अश्वत्थस्यof the aśvattha (sacred fig) tree
अश्वत्थस्य:
TypeNoun
Rootअश्वत्थ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन
प्रतानेनby/with its spreading branch (extension)
प्रतानेन:
TypeNoun
Rootप्रताण/प्रतानेन (from प्रतान)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; ‘प्रतान’ = spreading branch/creeper-like extension
गुप्तम्protected, kept concealed
गुप्तम्:
TypeParticiple (Adjective)
Root√गुप्
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘गुप्त’ = protected/covered/kept hidden; agrees with implied ‘(तत्)’/‘(स्थानम्)’
सर्पाःsnakes
सर्पाः:
TypeNoun
Rootसर्प
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
विषाणिpoisons/venoms
विषाणि:
TypeNoun
Rootविष
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
प्रभवन्तिprevail, take effect, are effective
प्रभवन्ति:
TypeVerb
Rootप्र-√भू
Formलट्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; धातु: भू; उपसर्ग: प्र; अर्थे ‘प्रभवति’ = to be effective/prevail
Entities Mentioned
A
aśvatthaS
sarpāḥV
viṣaJ
jīvantīŚ
śvetāmuṣkaK
kapuṣpaV
vandākāFAQs
Use of environmental design as passive defense: landscaping and controlled ecology to deter pests (snakes) and reduce perceived/real poisoning risk.
Mark as a technical term with uncertain referent; preserve IAST and add a note in metadata for later philological resolution rather than forcing a speculative translation.