Sutra 13
Devanagari script
पञ्चमे मन्त्रिपरिषदा पत्त्रसम्प्रेषणेन मन्त्रयेत चारगुह्यबोधनीयानि च बुध्येत ॥ कZ_०१.१९.१३ ॥
Transliteration
pañcame mantripariṣadā pattrasampreṣaṇena mantrayeta cāraguhyabodhanīyāni ca budhyeta
Translation
पाँचवें समय-खंड में वह मंत्रिपरिषद् के साथ विचार-विमर्श करे, पत्र-प्रेषण द्वारा निर्णय भेजे, और गुप्तचरों द्वारा गुप्त रूप से बताई जाने वाली बातों को भी जाने।
Word by Word
पञ्चमेin the fifth (stage/occasion)
पञ्चमे:
TypeAdjective (ordinal)
Rootपञ्चम
Formसप्तमी-एकवचनम्, पुं/नपुं; (अध्याय/प्रकरण/अवसर) ‘पञ्चमे (अवसरे/स्थाने)’ इति सन्दर्भ-सप्तमी
मन्त्रिपरिषदाby/with the council of ministers
मन्त्रिपरिषदा:
TypeNoun (compound)
Rootमन्त्रि + परिषद्
Formतृतीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग; ‘मन्त्रिणां परिषद्’ = मन्त्रिपरिषद्, तया (करणे)
पत्रसम्प्रेषणेनby dispatching a letter / through written communication
पत्रसम्प्रेषणेन:
TypeNoun (compound)
Rootपत्र + सम्प्रेषण
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘पत्रस्य सम्प्रेषणम्’ = पत्रसम्प्रेषणम्, तेन (करणे)
मन्त्रयेतhe should consult / deliberate
मन्त्रयेत:
TypeVerb
Rootमन्त्र्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: मन्त्र् ‘परामर्शे/गोपने’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
चारगुह्यबोधनीयानिmatters to be known (only) as secret (information) of spies
चारगुह्यबोधनीयानि:
TypeAdjective (compound)
Rootचार + गुह्य + बोधनीय
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-बहुवचनम्; ‘चाराणां गुह्यानि (यानी) बोधनीयानि’ इति अर्थसम्बन्धः; बोधनीय = √बुध् (बोधने) + अनीयर् (gerundive) ‘to be informed/known’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
बुध्येतhe should understand / ascertain
बुध्येत:
TypeVerb
Rootबुध्
Formविधिलिङ् (optative), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातु: बुध् ‘अवगमने/बोधने’
Entities Mentioned
M
mantripariṣad (council of ministers)P
pattra (written dispatch)C
cāra (spy/intelligence)FAQs
Consultation improves decision quality; written transmission creates clarity, auditability, and fast execution across the administrative chain.
Triangulated governance: ministerial counsel + documented orders + independent intelligence to reduce deception and policy blind spots.