Sutra 16
Devanagari script
एकस्थमथ सम्रुन्ध्यात्पुत्रवांस्तु प्रवासयेत् ॥ कZ_०१.१८.१६च्द् ॥
Transliteration
ekasthamatha samrundhyātputravāṃstu pravāsayet
Translation
तब उसे एक ही स्थान पर बंद कर दे; पर यदि उसके पुत्र हों तो उसे निर्वासन में भेज दे।
Word by Word
एकस्थम्one who is kept/placed in a single place; isolated (in one location)
एकस्थम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootएक; स्था
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; (एकस्मिन् स्थाने स्थितम् इति) ‘एकस्थ’ + अम्
अथthen; thereafter
अथ:
TypeParticle
Rootअथ
Formअव्यय; अनुक्रम/अनन्तरार्थक
सम्रुन्ध्यात्should confine / detain
सम्रुन्ध्यात्:
TypeVerb
Rootसम् + रुध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: रुध् (रुन्धति) उपसर्ग: सम्; अर्थ: ‘सम्यक् निरोधयेत्/अवरुन्ध्यात्’
पुत्रवान्one who has a son; having children
पुत्रवान्:
TypeAdjective (possessive)
Rootपुत्र; वत्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; वतुप्-प्रत्ययान्त (पुत्र + वत्)
तुbut; however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक
प्रवासयेत्should send into exile / make him live away (banish)
प्रवासयेत्:
TypeVerb (causative)
Rootप्र + वस् (वास)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative): प्र + वस् → प्रवासयति; अर्थ: ‘प्रवासं कारयेत्’
Entities Mentioned
R
rival claimantS
sons/heirsFAQs
Sons create a durable succession nucleus; exile disperses the lineage’s immediate organizing capacity and reduces palace-centered plotting.