Sutra 1
Devanagari script
उद्वृत्तमन्त्रो दूतप्रणिधिः ॥ कZ_०१.१६.०१ ॥
Transliteration
udvṛttamantro dūtapraṇidhiḥ
Translation
‘उद्वृत्तमंत्र’ वह दूत है जो नियुक्त गुप्त-प्रतिनिधि (प्रणिधि) के रूप में कार्य करता है।
Word by Word
उद्वृत्तone who is deviated/corrupted in counsel (unreliable regarding secrets)
उद्वृत्त:
TypeAdjective (Participial)
Rootउद्-वृत् (वर्तते)
Formप्रातिपदिक (कृदन्त); भूतकृदन्त/निष्ठा-प्रत्ययान्त (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (दूतप्रणिधिः इत्यस्य विशेषणम्)
मन्त्रःcounsel; (esp.) secret counsel/plan
मन्त्रः:
TypeNoun
Rootमन्त्र (नाम)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; उद्वृत्त इत्यस्य विशेष्य-रूपेण (उद्वृत्तमन्त्रः = उद्वृत्तः मन्त्रः यस्य सः)
दूतप्रणिधिःa spy deployed as a messenger; an agent in the guise of an envoy
दूतप्रणिधिः:
TypeNoun
Rootप्र-नि-धा (प्रणिधा) / प्रणिधि (नाम)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचनम्; समासः: दूतस्य प्रणिधिः = दूतप्रणिधिः
Entities Mentioned
E
envoy (dūta)A
agent/operative (praṇidhi)FAQs
It indicates an envoy deployed as an agent with a properly formulated brief—more than a mere courier—capable of delivering an assigned communication reliably.