Sutra 19
Devanagari script
प्रत्यक्षपरोक्षानुमेया हि राजवृत्तिः ॥ कZ_०१.१५.१९ ॥
Transliteration
pratyakṣa-parokṣa-anumeyā hi rāja-vṛttiḥ
Translation
राजकीय आचरण (नीति और कार्य) का निर्धारण प्रत्यक्ष निरीक्षण, परोक्ष सूचनाओं और अनुमान से होता है।
Word by Word
प्रत्यक्षdirect (perceptible)
प्रत्यक्ष:
TypeAdjective
Rootअक्षि (प्रति+अक्षि > प्रत्यक्ष)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समाहार-द्वन्द्वस्य पूर्वपदम्)
परोक्षindirect (not directly perceptible)
परोक्ष:
TypeAdjective
Rootअक्षि (परि/पर + अक्षि > परोक्ष)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (समाहार-द्वन्द्वस्य उत्तरपदम्)
अनुमेयाःto be inferred; inferable
अनुमेयाः:
TypeAdjective/Participle (Gerundive)
Rootअनु√मा (मा—ज्ञाने)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (यत्) ‘अनुमेय’; पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; विधेय-विशेषणम्
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-प्रयोगः
राजवृत्तिःthe king’s conduct/activities (statecraft dealings)
राजवृत्तिः:
TypeNoun
Rootवृत्त (√वृत्—वर्तने)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; समासः: राज्ञः वृत्तिः = राजवृत्तिः; कर्तृ/विषय-प्रातिपदिकम्
Entities Mentioned
R
rāja (king/state executive)FAQs
Direct observation (pratyakṣa), indirect information (parokṣa), and inference (anumeya).