Sutra 6
Devanagari script
वाणिजको वृत्तिक्षीणः प्रज्ञाशौचयुक्तो वैदेहकव्यञ्जनः ॥ कZ_०१.११.११ ॥
Transliteration
vāṇijako vṛttikṣīṇaḥ prajñāśaucayukto vaidehakavyañjanaḥ
Translation
वणिक्-गुप्तचर ऐसा हो जिसकी आजीविका क्षीण हो, जो बुद्धिमान और अनुशासित/शुचि हो, तथा वैदेहक (व्यापारी) के बाह्य चिह्न धारण करता हो।
Word by Word
वाणिजकःa merchant, trader
वाणिजकः:
TypeNoun
Rootवणिज्/वणिजा (व्यापारः)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; कर्तृपद-विशेष्यः (व्यापारी)
वृत्तिक्षीणःone whose livelihood/means are diminished
वृत्तिक्षीणः:
TypeAdjective
Rootक्षी (क्षय)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; वाणिजकस्य विशेषणम्; वृत्तेः क्षीणः = वृत्तिक्षीणः
प्रज्ञाशौचयुक्तःendowed with intelligence and integrity/clean conduct
प्रज्ञाशौचयुक्तः:
TypeAdjective
Rootयुज् (योजने)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; वाणिजकस्य विशेषणम्; प्रज्ञा-शौचयोः युक्तः
वैदेहकव्यञ्जनःbearing the marks/guise of a Vaidehaka (a specific spy/agent type)
वैदेहकव्यञ्जनः:
TypeNoun (compound used adjectivally)
Rootव्यञ्ज् (प्रकाशने/व्यञ्जने)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; वाणिजकस्य विशेषणरूपेण; वैदेहकस्य व्यञ्जनः
Entities Mentioned
V
vāṇijaka (merchant)V
vaidehaka (merchant persona/group)FAQs
Merchants naturally travel, collect market information, and interact across social strata, enabling discreet collection of political-economic intelligence.