Sutra 18
Devanagari script
कदाचिद्द् हि प्रदुष्टस्य नाधिगम्येत भेषजम् ॥ कZ_०१.१०.१८च्द् ॥
Transliteration
kadācidd hi praduṣṭasya nādhigamyeta bheṣajam
Translation
जो भ्रष्ट/दूषित हो चुका हो, उसके लिए कभी-कभी कोई उपचार उपलब्ध नहीं होता (अर्थात सुधार संभव नहीं रहता)।
Word by Word
कदाचित्sometimes; at some time
कदाचित्:
TypeAdverb (Avyaya)
Rootकदा (प्रश्नार्थक/कालवाचक अव्यय-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय; अर्थः—कस्मिंश्चित् काले, कदाचित्
हिindeed; for
हि:
TypeParticle (Nipāta)
Rootहि (निपात)
Formनिपातः; अवधान/कारण/समर्थनार्थकः (emphatic/indeed)
प्रदुष्टस्यof one who is corrupted/tainted; of the tainted (person/thing)
प्रदुष्टस्य:
TypeAdjective (used substantively)
Rootदुष् (दूषणे) + प्र-
Formप्रदुष्ट- (कृदन्त/भूतकृदन्त-प्रायः, ‘corrupted/tainted’); षष्ठी-एकवचनम्; पुं/नपुं (सन्दर्भे ‘प्रदुष्टस्य [पुरुषस्य/द्रव्यस्य]’)
नnot
न:
TypeNegation (Avyaya)
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय; क्रियानिषेधः
अधिगम्येतwould be obtained / could be found
अधिगम्येत:
TypeVerb
Rootअधि-गम् (गमॢँ गतौ)
Formलिङ् (विधिलिङ्/सम्भावना-अर्थे) परस्मैपदम्; 3पुरुषः एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगः (passive): ‘would be obtained/ascertained’
भेषजम्medicine; remedy (remedial measure)
भेषजम्:
TypeNoun
Rootभिषज्/भेषज (औषध-वाचक प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; अत्र कर्म (object) ‘medicine/remedy’
Entities Mentioned
C
corrupted official (praduṣṭa)FAQs
Design systems to prevent corruption early (screening, monitoring, rotation), because once deeply compromised an official may resist correction and endanger the state.