Sutra 27
Devanagari script
जातव्यसनप्रकृतिरन्ध्रो वा ज्यायान् हीनं बलसमेन लाभेन पणेत ॥ कZ_०७.७.२७ ॥
Transliteration
jātavyasanaprakṛtirandhro vā jyāyān hīnaṃ balasamena lābhena paṇeta
Translation
यदि (वह राजा) व्यसनों की प्रवृत्ति वाला हो या उसमें कोई छिद्र/दुर्बलता हो, तो वह बल में बड़ा हो या छोटा—उससे बल-समता के अनुरूप लाभ देकर मोल-भाव करे।
Word by Word
जातव्यसनप्रकृतिःone whose nature is prone to (inborn) vices/misfortunes
जातव्यसनप्रकृतिः:
TypeNoun (compound)
Rootजात (√जन्) + व्यसन + प्रकृति
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गः; बहुपदसमासः—(जात-व्यसन)-प्रकृतिः = यस्य प्रकृतिः जातव्यसनयुक्ता
अन्ध्रःa weak/inept person (lit. ‘Andhra’; used pejoratively)
अन्ध्रः:
TypeNoun/Adjective
Rootअन्ध्र
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; विशेषण/संज्ञा
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
ज्यायान्a stronger/superior (person)
ज्यायान्:
TypeAdjective
Rootज्यायस् (comparative of गुरु/वृद्ध)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः; तुलनात्मक-विशेषणम्
हीनम्an inferior/weaker (one)
हीनम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootहीन
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘हीनम् (जनम्/पक्षम्)’ इति कर्मपदम्
बलसमेनwith one equal in strength
बलसमेन:
TypeNoun (compound)
Rootबल + सम
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; बलसमः = बलतः समः
लाभेनby/with gain (advantage)
लाभेन:
TypeNoun
Rootलाभ
Formतृतीया-एकवचनम्, पुल्लिङ्गः
पणेतshould bargain/enter into a deal (make an exchange/arrangement)
पणेत:
TypeVerb
Root√पण् (व्यवहार/विक्रय/विनिमय)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
V
vijigīṣu (implied)T
target ruler with vulnerabilities (implied)FAQs
Because the vulnerability provides latent leverage; you need not overpay—keep inducement at a controlled, parity-calibrated level.