Sutra 1
Devanagari script
विजिगीषुः शक्त्यपेक्षः षाड्गुण्यमुपयुञ्जीत ॥ कZ_०७.३.०१ ॥
Transliteration
vijigīṣuḥ śaktyapekṣaḥ ṣāḍguṇyam upayuñjīta
Translation
विजय की इच्छा रखने वाला राजा अपनी तथा अन्य की शक्ति का विचार करके विदेश-नीति के छह उपायों का प्रयोग करे।
Word by Word
विजिगीषुःthe would-be conqueror (king desirous of conquest)
विजिगीषुः:
TypeNoun (agent noun)
Rootजि (√जि)
Formप्रातिपदिक: विजिगीषु (इच्छार्थक-कृदन्त/नाम); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
शक्ति-अपेक्षःhaving regard to (depending on) one’s power/strength
शक्ति-अपेक्षः:
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootअपेक्ष् (√अपेक्ष्)
Formसमास: शक्तेः अपेक्षः (= शक्त्यपेक्षः); प्रातिपदिक: शक्त्यपेक्ष; पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (विजिगीषोः)
षाड्गुण्यम्the sixfold policy (six measures of foreign policy)
षाड्गुण्यम्:
TypeNoun (abstract/collective)
Rootगुण
Formप्रातिपदिक: षाड्गुण्य; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्म (उपयुञ्जीत)
उपयुञ्जीतshould employ/apply
उपयुञ्जीत:
TypeVerb
Rootयुज् (√युज्)
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; धातु: √युज्; उपसर्ग: उप-; अर्थ: ‘प्रयोग करे/अपनाए’
Entities Mentioned
V
vijigīṣu (conqueror)Ṣ
ṣāḍguṇya (six measures)Ś
śakti (power)FAQs
It makes the doctrine conditional: the choice among peace/war/etc. must be calibrated to capability, not ideology or fixed preference.