Sutra 15
Devanagari script
दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धो हि स्वेषां परेषां च पूज्यो भवति ॥ कZ_०७.१४.१५ ॥
Transliteration
durga-mitra-pratiṣṭabdhaḥ hi sveṣāṃ pareṣāṃ ca pūjyo bhavati
Translation
क्योंकि दुर्ग और मित्रों के सहारे दृढ़ हुआ व्यक्ति अपने लोगों और परायों—दोनों में—पूज्य/आदरणीय होता है।
Word by Word
दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धः(He who is) emboldened/steadied by a fort and allies
दुर्गमित्रप्रतिष्टब्धः:
TypeAdjective (past participle)
Rootप्रति-√स्तभ् (स्तम्भते/स्तभ्नाति)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; भूतकृदन्तः (क्त) ‘प्रतिष्टब्ध’ = ‘stiffened/emboldened by’; समासः: दुर्ग + मित्र + प्रतिष्टब्ध
हिindeed / for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ-प्रयोगः
स्वेषाम्of his own (people/side)
स्वेषाम्:
TypePronoun (possessive)
Rootस्व
Formषष्ठी-बहुवचनम्; (स्वजन/स्वपक्ष) ‘of his own (people)’
परेषाम्of others (the opposing side)
परेषाम्:
TypePronoun/Adjective used substantively
Rootपर
Formषष्ठी-बहुवचनम्; ‘of others/enemies’
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पूज्यःworthy of honor / to be honored
पूज्यः:
TypeAdjective (gerundive)
Root√पूज्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; कृदन्तः (यत्) = ‘to be honored/worthy of honor’
भवतिbecomes
भवति:
TypeVerb
Root√भू
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
D
durga (fort)M
mitra (ally)FAQs
They signal resilience and capacity, raising deterrence externally and confidence internally.