Sutra 19
Devanagari script
भिन्नमनुष्या भोग्या भवति अनुपजाप्या चान्येषामनापत्सहा तु ॥ कZ_०७.११.१९ ॥
Transliteration
bhinna-manuṣyā bhogyā bhavati anupajāpyā ca anyeṣām an-āpat-sahā tu
Translation
मिश्र जनसंख्या वाला प्रदेश राजस्व-उपभोग/प्रशासन के लिए अधिक सुगम होता है और दूसरों द्वारा फुसलाए जाने की संभावना कम रहती है; पर श्रेणी-जनसंख्या दबाव और संकट सह सकती है।
Word by Word
भिन्न-मनुष्याःpeople who are divided / split into factions
भिन्न-मनुष्याः:
TypeNoun (compound)
Rootभिद् (भिन्न) + मनुष्य
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषण-विशेष्यभावः (‘भिन्नाः’ इति विशेषणम् + ‘मनुष्याः’ इति विशेष्यः)
भोग्याःexploitable / can be made to serve one’s purposes
भोग्याः:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootभुज् (भोग्य)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘भिन्नमनुष्याः’ इत्यस्य विशेषणम्; कृदन्त-विशेषणम् (योग्यतार्थकः)
भवतिbecomes / is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्-लकारः, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अनुपजाप्याःnot amenable to secret instigation / not corruptible by subornation
अनुपजाप्याः:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootउप-√जप् (उपजाप्य)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘भिन्नमनुष्याः’ इत्यस्य विशेषणम्; नञ्-पूर्वकः (अन् + उपजाप्य)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अन्येषाम्of others (i.e., of other parties)
अन्येषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः; ‘अन्य’ सर्वनाम-प्रातिपदिकम्
अनापत्सहाःunable to endure adversity / not steadfast in crisis
अनापत्सहाः:
TypeAdjective (compound)
Rootसह् (सह) + आपद् (आपत्)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अन्’ + ‘आपत्-सह’ (आपदं सहते इति); ‘भिन्नमनुष्याः’ इत्यस्य विशेषणम्
तुbut / however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formव्यवच्छेद/विरोधार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
R
rival subornation (upajāpa)G
guild blocFAQs
Mixed populations are harder to mobilize as a single coordinated unit; guild blocs can coordinate and resist, making them robust but also politically difficult.
That the territory yields predictable compliance—taxes, labor, supplies—under routine administration.