Sutra 26
Devanagari script
चिरतरेणाल्पतरं वृद्ध्युदयतरं वा क्षेष्ये विपरीतं परः इति ज्ञात्वा क्षयमुपेक्षेत ॥ कZ_०७.१.२६ ॥
Transliteration
ciratareṇālpataraṃ vṛddhyudayataraṃ vā kṣeṣye viparītaṃ paraḥ iti jñātvā kṣayam upekṣeta
Translation
यह जानकर कि (यद्यपि) उसका क्षय अधिक देर से, कम मात्रा में, या ऐसी रीति से होगा कि उससे आगे चलकर वृद्धि/उदय अधिक होगा—और शत्रु की दशा इसके विपरीत होगी—वह इस क्षय की उपेक्षा करे।
Word by Word
चिरतरेणby a longer (time); after a longer duration
चिरतरेण:
TypeAdjective
Rootचिर
Formनपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे/स्त्रीलिङ्गे (प्रयोगतः साधारण-विशेषण), तृतीया एकवचन; तुलनात्मक-प्रत्यय (तर) — ‘चिरतर’
अल्पतरम्smaller; lesser (loss)
अल्पतरम्:
TypeAdjective
Rootअल्प
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन; तुलनात्मक-प्रत्यय (तर) — ‘अल्पतर’
वृद्धि-उदयतरम्or more conducive to increase and gain (i.e., yielding greater growth/profit)
वृद्धि-उदयतरम्:
TypeNoun (compound used adjectivally)
Rootवृद्धि, उदय
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वृद्ध्युदय’ (वृद्धि + उदय) ततः ‘वृद्ध्युदयतर’ (तर-प्रत्यय)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
क्षेष्येI will incur loss / I shall be diminished
क्षेष्ये:
TypeVerb
Rootक्षि (क्षयार्थे)
Formलृट्/लुट्-भावी (भविष्यत्काल), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष एकवचन; ‘क्षेष्ये’ = ‘I shall diminish/lose’
विपरीतम्the opposite (will happen)
विपरीतम्:
TypeAdjective
Rootविपरीत
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचन; विशेषणरूपेण (अर्थतः ‘the opposite’)
परःthe other (party)
परः:
TypePronoun/Adjective (substantive)
Rootपर
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचन; ‘the other (person/party)’
इतिthus (thinking/quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (इत्यादि)
ज्ञात्वाhaving known; after ascertaining
ज्ञात्वा:
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Rootज्ञा
Formक्त्वा-प्रत्यय (ल्यप्), अव्यय; पूर्वकर्म-निर्देशः — ‘having known/ascertained’
क्षयम्loss; diminution
क्षयम्:
TypeNoun
Rootक्षय
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचन
उपेक्षेतhe should overlook; he should ignore/tolerate
उपेक्षेत:
TypeVerb
Rootउप-ईक्ष् (उपेक्ष्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; ‘he should disregard/overlook’
Entities Mentioned
S
svāminP
para (opponent)FAQs
If the decline is slower/shallower or positions him for a stronger rebound than the rival, the net relative advantage remains with him, so panic responses are unnecessary.