Sutra 14
Devanagari script
कन्यादोषमौपशायिकमनाख्याय प्रयच्छतः कन्यां षण्णवतिर्दण्डः शुल्कस्त्रीधनप्रतिदानं च ॥ कZ_०३.१५.१४ ॥
Transliteration
kanyādoṣamaupaśāyikamanākhyāya prayacchataḥ kanyāṃ ṣaṇṇavatirdaṇḍaḥ śulkastrīdhanapratidānaṃ ca
Translation
यदि कोई कन्या में विवाह-अयोग्य दोष (औपशायिक दोष) बताए बिना उसका विवाह कर देता है, तो उस पर 96 पण का दण्ड होगा; और शुल्क (वधूमूल्य) तथा स्त्रीधन लौटाना होगा।
Word by Word
कन्या-दोषम्the girl’s defect (a disqualifying fault in the bride)
कन्या-दोषम्:
TypeNoun
Rootदुष्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; समासः—कन्यायाः दोषः
औपशायिकम्latent/hidden (discoverable only after cohabitation)
औपशायिकम्:
TypeAdjective
Rootउपशय
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (कन्यादोषम् इत्यस्य)
अनाख्यायwithout disclosing (having not stated)
अनाख्याय:
TypeGerund
Rootआ-ख्या
Formक्त्वान्त (अव्यय), नकार-प्रत्ययेन निषेधः; अर्थः—‘न आख्याय’ = ‘अकथयित्वा/अप्रकाश्य’
प्रयच्छतःof the one who gives (in marriage)
प्रयच्छतः:
TypeVerb
Rootप्र-यम्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमा/षष्ठी?—वर्तमानकाले; रूपम्: ‘प्रयच्छत्’ (ददत्) इत्यस्य षष्ठी/सप्तमी एकवचन (कर्तरि) — ‘of/for the one who gives’
कन्याम्a girl (as bride)
कन्याम्:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
षण्णवतिःninety-six
षण्णवतिः:
TypeNumeral
Rootषट्/नवति
Formस्त्रीलिङ्ग (संख्याशब्दाः), एकवचन, प्रथमा; दण्डः इत्यस्य विशेषणम् (९६)
दण्डःa fine/penalty
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
शुल्कthe bride-price (marriage fee)
शुल्क:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; (दण्डः इत्यस्य सह-उक्तिः)
स्त्रीधन-प्रतिदानम्return of the woman’s property (strīdhana)
स्त्रीधन-प्रतिदानम्:
TypeNoun
Rootदा (प्रति-दा)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; समासः—स्त्रीधनस्य प्रतिदानम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
G
guardian of brideB
brideG
groomC
courtFAQs
The fine punishes deception as a public wrong; restitution restores the parties’ economic position, reducing incentives to profit from concealment.