Sutra 6
Devanagari script
चिरप्रवासः स्तम्भप्रविष्टो वा मूल्यद्विगुणं दद्यात् ॥ कZ_०३.११.०६ ॥
Transliteration
cirapravāsaḥ stambhapraviṣṭo vā mūlyadviguṇaṃ dadyāt
Translation
जो लंबे समय से अनुपस्थित रहा हो, या जिसने स्थिर सीमा-चिह्न/धारणा (शाब्दिक ‘स्तम्भ’) में प्रवेश/अतिक्रमण किया हो, वह मूल्य का दुगुना दे।
Word by Word
चिरप्रवासःone who has been away for a long time (long-absent person)
चिरप्रवासः:
TypeNoun (adjectival)
Rootप्र-√वस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (दीर्घकाल-प्रवासयुक्तः)
स्तम्भप्रविष्टःone who has entered/been put into a pillar (i.e., confined/fastened in a pillar)
स्तम्भप्रविष्टः:
TypeNoun (past passive participle used adjectivally)
Rootप्र-√विश्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘प्रविष्ट’ (कृदन्त, क्त) विशेषणम्; स्तम्भे प्रविष्टः इति अर्थः
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम् (either/or)
मूल्यद्विगुणम्double the value (twice the price)
मूल्यद्विगुणम्:
TypeNoun (adjectival, used as object-qualifier)
Rootद्वि + √गुण् (गुण) / ‘द्विगुण’ (विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘मूल्यस्य द्विगुणम्’ = मूल्यस्य द्विगुण-परिमाणम्
दद्यात्should give / should pay
दद्यात्:
TypeVerb
Root√दा (दाने)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘he should give/pay’
Entities Mentioned
A
absentee partyE
encroacherP
property/holdingS
state adjudicatorFAQs
A strong deterrent discourages opportunistic occupation and procedural delay, protecting clear titles and tax/revenue stability.