Sutra 16
Devanagari script
ग्रामार्थेन ग्रामिकं व्रजन्तमुपवासाः पर्यायेणानुगच्छेयुः ॥ कZ_०३.१०.१६ ॥
Transliteration
grāmārthena grāmikaṃ vrajantam upavāsāḥ paryāyeṇānugaccheyuḥ
Translation
ग्रामकार्य से ग्रामिक (ग्रामप्रधान) के बाहर जाने पर, निवासी गृहस्थ (उपवासाः) बारी-बारी से उसके साथ जाएँ।
Word by Word
ग्रामार्थेनfor/with the purpose (business) of the village
ग्रामार्थेन:
TypeNoun (compound)
Rootग्राम + अर्थ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया; (ग्रामस्य अर्थः = ग्रामार्थः) तेन
ग्रामिकम्the village headman
ग्रामिकम्:
TypeNoun
Rootग्रामिक
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
व्रजन्तम्going / proceeding
व्रजन्तम्:
TypeVerb (present participle)
Rootव्रज्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ); परस्मैपदी; पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; धातु: व्रज् (गत्यर्थ)
उपवासाःattendants/retainers (those staying near)
उपवासाः:
TypeNoun
Rootउपवास
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; प्रथमा
पर्यायेणin turn / successively
पर्यायेण:
TypeNoun (adverbial instrumental)
Rootपर्याय
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया; क्रियाविशेषण-प्रयोगः
अनुगच्छेयुःshould follow / should accompany
अनुगच्छेयुः:
TypeVerb
Rootअनु + गम्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदी; प्रथमपुरुष; बहुवचन; धातु: गम्; उपसर्ग: अनु
Entities Mentioned
G
grāmika (village headman)U
upavāsāḥ (resident householders)FAQs
A rota system: residents must accompany the grāmika by turns when he performs village business, distributing burden and ensuring accountability.