Sutra 46
Devanagari script
तस्यां पूर्वां पूर्वां प्रकृतीनामनर्थसंशयान्मोक्षयितुं यतेत ॥ कZ_०९.७.४६ ॥
Transliteration
tasyāṃ pūrvāṃ pūrvāṃ prakṛtīnāmanarthasaṃśayānmokṣayituṃ yateta
Translation
ऐसी स्थिति में राज्य की प्रकृतियों को संदिग्ध अनर्थ से मुक्त करने के लिए, प्रत्येक की प्राथमिकता के क्रम में एक-एक करके प्रयास करना चाहिए।
Word by Word
तस्याम्in that (situation/condition)
तस्याम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (तद्-शब्द)
पूर्वाम्the earlier/preceding (one)
पूर्वाम्:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
पूर्वाम्each earlier (one), successively
पूर्वाम्:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formविशेषण; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचन (पूर्वाम् पूर्वाम् = one after another, each preceding in order)
प्रकृतीनाम्of the constituents of the state (prakṛtis)
प्रकृतीनाम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
अनर्थof harm/calamity
अनर्थ:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन (समास-पूर्वपद)
संशयात्from doubt/uncertainty
संशयात्:
TypeNoun
Rootसंशय
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी एकवचन (अपादान)
मोक्षयितुम्to free / to extricate
मोक्षयितुम्:
TypeVerb (Infinitive)
Rootमुच्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); णिच् (causative) प्रयोग: मोक्षयितुम् = to cause to be released/freed
यतेतhe should strive / should endeavour
यतेत:
TypeVerb
Rootयत् (यतते)
Formलोट्/विधिलिङ्-आदेशार्थक प्रयोग (injunctive/optative sense); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष एकवचन; ‘he should strive/endeavour’
Entities Mentioned
P
prakṛti (elements of the state)FAQs
They are the state’s core constituents (commonly: svāmin/king, amātya/ministers, janapada/territory-people, durga/fort, kośa/treasury, daṇḍa/army-coercive power, mitra/ally).