Sutra 23
Devanagari script
समन्ततो युगपदर्थोत्पत्तिः समन्ततोऽर्थापद्भवति ॥ कZ_०९.७.२३ ॥
Transliteration
samantato yugapad arthotpattiḥ samantato 'rthāpad bhavati
Translation
यदि चारों ओर एक साथ लाभ उत्पन्न हों, तो चारों ओर एक साथ ‘लाभ-संकट’ (लाभों से जुड़ी नाज़ुक स्थिति) भी उत्पन्न होता है।
Word by Word
समन्ततःon all sides; all around; from every direction
समन्ततः:
TypeIndeclinable (Adverb)
Rootसमन्त
Formअव्यय; क्रियाविशेषणार्थे (दिशा/परितः)
युगपत्simultaneously; at the same time
युगपत्:
TypeIndeclinable (Adverb)
Rootयुगपत्
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषणम्
अर्थोत्पत्तिःthe arising/production of wealth (artha)
अर्थोत्पत्तिः:
TypeNoun
Rootउत्√पद् (पद्यते) / √पद् (उत्पत्तिः)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘उत्पत्तिः’ (i-प्रत्ययान्त भाववाचक) + ‘अर्थ’ (षष्ठीसम्बन्धः)
समन्ततःon all sides; in every respect
समन्ततः:
TypeIndeclinable (Adverb)
Rootसमन्त
Formअव्यय; क्रियाविशेषणार्थे
अर्थापद्a calamity/disaster regarding wealth/resources
अर्थापद्:
TypeNoun
Rootआपद्
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘आपद्’ (द्-कारान्त) + ‘अर्थ’ (षष्ठीसम्बन्धः)
भवतिcomes to be; occurs; happens
भवति:
TypeVerb
Root√भू
Formलट् (वर्तमान); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
FAQs
Because attention, troops, money, and administrative bandwidth are finite; simultaneous openings force trade-offs and create vulnerability if pursued indiscriminately.