Sutra 25
Devanagari script
तुष्टलिङ्गमतुष्टं विपरीतं वा साम प्रयुञ्जीत ॥ कZ_०९.५.२५ ॥
Transliteration
tuṣṭaliṅgam atuṣṭaṃ viparītaṃ vā sāma prayuñjīta
Translation
तुष्टि के लक्षण दिखाने वाले के प्रति (या वे लक्षण न हों अथवा उलटे हों, तब भी) साम/समाधान का प्रयोग करे।
Word by Word
तुष्टलिङ्गम्an appearance/sign of satisfaction (a satisfied-looking demeanor)
तुष्टलिङ्गम्:
TypeNoun (compound adjective used substantively)
Rootतुष्ट + लिङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषण-समासः—‘तुष्टं लिङ्गं यस्य/यत्’ इति; कर्मपदम्
अतुष्टम्(or) dissatisfaction; an unsatisfied (demeanor)
अतुष्टम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअतुष्ट (तुष् + क्त, नञ्-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘तुष्ट’ इत्यस्य नकारार्थक-रूपम्; कर्मपदम्
विपरीतम्(or) the opposite/contrary (demeanor)
विपरीतम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootविपरीत
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्मपदम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
सामconciliation; persuasion (the ‘sāma’ policy)
साम:
TypeNoun
Rootसामन्
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कर्मपदम्
प्रयुञ्जीतshould employ/apply
प्रयुञ्जीत:
TypeVerb
Rootप्र + युज्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; लट्-आश्रित-विध्यर्थः—‘प्रयोगं कुर्यात्’
Entities Mentioned
S
sāma (conciliation)FAQs
Observable indicators—compliance, cooperative speech, reduced agitation, willingness to negotiate—suggesting a party can be managed through persuasion rather than force.
Conciliation can split moderates from hardliners, reduce escalation costs, and preserve administrative continuity—especially in insider-heavy conflicts.