Sutra 21
Devanagari script
सत्त्रिणो मित्रव्यञ्जना वा ब्रूयुः अयं वो राजा स्वयमादातुकामः विगृहीताः स्थानेन राज्ञा बुध्यध्वमिति ॥ कZ_०९.५.२१ ॥
Transliteration
sattriṇo mitravyañjanā vā brūyuḥ ayaṃ vo rājā svayam ādātukāmaḥ vigṛhītāḥ sthānena rājñā budhyadhvam iti
Translation
सत्त्रिण (आश्रित/भोजनालय-निवासी) या मित्र का वेश धारण किए हुए गुप्तचर कहें— ‘तुम्हारा यह राजा स्वयं (तुम्हारी संपत्ति/पद) हड़पना चाहता है; राजा ने तुम्हें निशाने पर ले लिया है—होश में आओ।’
Word by Word
सत्त्रिणःsattra-agents; spies stationed under the cover of a charitable feeding-house/hostel
सत्त्रिणः:
TypeNoun
Rootसत्त्रिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
मित्रव्यञ्जनाःthose disguised as friends; friend-posing agents
मित्रव्यञ्जनाः:
TypeNoun
Rootमित्र-व्यञ्जन
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
ब्रूयुःshould say / should tell
ब्रूयुः:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलोट् (आज्ञार्थे); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
अयम्this (person)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
वःyour / to you (pl.)
वः:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी/चतुर्थी-बहुवचन (enclitic); ‘your/to you’
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
स्वयम्personally; himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formअव्यय; आत्मकर्तृत्वे
आदातुकामःdesirous of taking/seizing (it)
आदातुकामः:
TypeAdjective (verbal-noun based)
Rootआ-दा + काम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘आदातुम्’ (तुमुन्) + ‘काम’ = इच्छुकः
विगृहीताःhaving been set at variance; made hostile; estranged
विगृहीताः:
TypeParticiple
Rootवि-ग्रह्
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कर्मणि/कर्तरि-प्रयोगानुसार
स्थानेनby a pretext/occasion; by (the use of) a situation/position
स्थानेन:
TypeNoun
Rootस्थान
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
राज्ञाby the king
राज्ञा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन
बुध्यध्वम्understand; take note; realize (you all)
बुध्यध्वम्:
TypeVerb
Rootबुध्
Formलोट्; आत्मनेपद; मध्यमपुरुष; बहुवचन
इतिthus; saying so
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक
Entities Mentioned
S
sattriṇa (resident dependents)M
mitravyañjana (false friend agents)R
rājā (king/target ruler)FAQs
Planting deceptive narratives through seemingly trustworthy messengers (pseudo-friends) to provoke distrust toward the ruler and induce factional instability.
Erode loyalty and cohesion by framing the ruler as predatory, triggering pre-emptive resistance, defections, or internal conflict.