Sutra 5
Devanagari script
सुप्राप्यानुपाल्यः परेषामप्रत्यादेय इत्यादेयः ॥ कZ_०९.४.०५ ॥
Transliteration
suprāpyānupālyaḥ pareṣām apratyādeya ity ādeyaḥ
Translation
जो लाभ सहज प्राप्त हो, सुरक्षित रखा जा सके, और जिसे दूसरों को लौटाना न पड़े—वह ‘आदेय’ (ग्रहणीय/हड़पने योग्य) कहलाता है।
Word by Word
सुप्राप्यःeasy to obtain / readily obtainable
सुप्राप्यः:
TypeAdjective (verbal derivative)
Root√आप् (आप्नुयात्/आप्नोति)
Formप्राप्य (gerundive/तव्यत्-प्रत्ययार्थक adjectival: ‘to be obtained’) + सु- उपसर्ग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अनुपाल्यः इत्यस्य सह-विशेषणम्)
अनुपाल्यःto be protected/maintained (kept in allegiance)
अनुपाल्यः:
TypeAdjective (gerundive)
Root√पाल् (पालयति)
Formअनु-उपसर्गपूर्वकः पाल्-धातोः यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्तः (gerundive: ‘to be protected/maintained’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परेषाम्of others (of other kings/parties)
परेषाम्:
TypePronoun/Adjectival stem used substantively
Rootपर
Formषष्ठी, बहुवचन; ‘of others/others’
अप्रत्यादेयःnot to be taken back / not recoverable (by them)
अप्रत्यादेयः:
TypeAdjective (gerundive)
Root√दा (ददाति)
Formप्रत्य्-आ- उपसर्गपूर्वकः देय (gerundive: ‘to be given back/returned’) + अ-निषेध; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘not to be returned/irrecoverable’
इतिthus / as (it is said)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formनिपातः; उद्धरण/परिभाषा-चिह्नः
आदेयःto be taken/accepted (should be taken)
आदेयः:
TypeAdjective (gerundive)
Root√दा (ददाति)
Formआ-उपसर्गपूर्वकः देय (gerundive: ‘to be taken/accepted’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (मुख्य-न्यायवाक्ये)
Entities Mentioned
P
pare (others/foreigners)FAQs
It must be (1) easy to acquire, (2) feasible to secure/hold, and (3) not subject to restitution to others.