Sutra 20
Devanagari script
मन्त्र्यादिवर्जानामन्तरमात्यानामन्यतमकोपोऽन्तरमात्यकोपः ॥ कZ_०९.३.२० ॥
Transliteration
mantryādivarjānām antaramātyānām anyatamakopo 'ntaramātyakopaḥ
Translation
मंत्री आदि (शीर्ष अधिकारियों) को छोड़कर मध्यवर्ती अमात्यों/अधिकारियों में से किसी एक में उत्पन्न रोष को ‘अन्तरमात्य-कोप’ कहा जाता है।
Word by Word
मन्त्रि-आदि-वर्जानाम्of those excluding the minister and the like (i.e., excluding top officials)
मन्त्रि-आदि-वर्जानाम्:
TypeNoun (Genitive plural; compound used adjectivally)
Rootवृज् (वर्जन) / मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; समासः मन्त्र्यादि + वर्ज (वर्जित) → ‘मन्त्र्यादिवर्ज’ ; ‘-आनाम्’ = षष्ठी बहुवचन
अन्तरम्internal; within (the organization)
अन्तरम्:
TypeNoun/Adjective (Accusative singular; predicative)
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘अन्तरम्’ = ‘आन्तरिकम्/अन्तःस्थम्’ (here: internal)
अमात्यानाम्of the officers (amatyas)
अमात्यानाम्:
TypeNoun
Rootअमात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
अन्यतम-कोपःthe anger (resentment) of one among them
अन्यतम-कोपः:
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासः अन्यतम (one of them) + कोप (anger) → ‘one-of-them anger’
अन्तरम्internal
अन्तरम्:
TypeNoun/Adjective (Accusative singular; predicative)
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन
अमात्य-कोपःinternal officer-disaffection (anger among officials)
अमात्य-कोपः:
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; समासः अमात्य + कोप = ‘officer’s anger’
Entities Mentioned
A
antaramātya (intermediate officers)FAQs
Different tiers have different capacities for sabotage and coalition-building; classification guides proportional remedies and surveillance intensity.